 |
ÙýøIý Àñëúàí
ËÚÝÊIÝÓ ÙÛIÝÌÝ ÀÍÀÕÜ ËÚÝØ
Àïýðý êúýøIûãúó
Øúîôû. Ï÷ûõüý êIàñ. Óöûì õýêIóàêIýó íûáãúó íàáãúî êúýëúàãúî. Íàõü ÷ûæüàIîó ìýçûð êúûùåæüý. Íàáãúîì íûáãúóèòIó èñ — ÿíýðý ûêúîðý. Àõýð çýôýäèç õüàçûðûõ, ÿòåïëúýêIý çýðýçýòåêIûðý õúàòý ùûIýï — êúîì ûøúõüý òåò öûð çýðýïIûéðýð àðû íûIýï.
Íûáãúóì ûêúó (êóîçý êúåIî):
ØIóíêIû êúýõúó —
ØúóIýñýæü!
ÏñûíêIýó ï÷úýõýð
Æúóãúýïûòýæü!
Íûð. À ñèøúàó, ñûä êóóàêIà ìû êúýïøòàãúýð, àðè ÷ýùíûêúîó? Çûãîðýì òûçýõåáãúýõûùò!
Êúîð. Àðû øúõüàå îðýä äàõýáà?
Íûð. Äàõýó êúýîIî, àð øúûïêúý. Àó îðýäûð àäðý íûáãúó àòàêúýìý êúàIîðýì ôýä. Àóùòìè ÷ûëý àòàêúýìý î óçõàãúýõüàùòýï: äæûðè áûáûêIý ïøIýðýï.
Êúîð (ëúýøýó ìýòýìàî, ìýêúýøõóè åãúýIó). Óáûáûíûì ïàå ìûðýóùòýó ïøIûí ôàå, àðûáà?
Íûð. Ìîäý, Iàé, åñIóàãúýð çýðåñIóàãúýçý, äæûðè çûçýðèøIûðýð! ×ýùûì õýòû àóùòýó çèøIûðý?
Êúîð. Àðû øúõüàå, îðýäè êúýñIîí ñûôèìûòýó, ñòàìýõýðè ñûóïëúýêIóí ñûôèìûòýó — õýò àóùòýó çûIóàãúýð?
Íûð. Áàäæýì òûêúûçýõåáãúýõûùò! Àð êúûçûñûêIý, ï÷úý áãúýïûòýíýó óèIà î? Ñý ñèîðýä êúåäýIóðè àù íàõüè íàõüûøIó. Äæàðû î óèùûêIàãúýð äæûäýäýì. (Îðýäûð ìýêIý-ìàêIýó êúåIî):
ÖIûêIóæúûåó ùûIýð çýêIý,
ÏIýì åêIóæüè, ÷úûåæüûãú,
Ìàçýì äàíý çýðèùýêIè,
Ïùýñû êIûáû çèøIûæüûãú.
Î çûçàêúîì îãóìýêIû,
Íýôðý çàêúîð óèîñòûãú.
Æúûó: ×úûå, êIàñý, ÷úûå, ÷úûå,
ÏêIûõüû øIàãúîð óèãúóñýí,
Ïøûñýì ôýäýó àð äýõýí.
ÑýøIý, ùûIýï îù íàõü õûå —
×ýùûð ñàêúýó ïøúõüàðûòûí,
Êúèíûð ÷ûæüýó áëèãúýêIûí.
Êúîð. Î îðýä êúàïIî õúóùò, ñý — õúóùòýï. Ñûäà àóùòýó çûêIûùûòûí ôàåð? ÅòIàíý, ñûöIûêIóæúûåæüà ñý?
Íûð. Àóùòýó Iîðý øúóõýòûãúýï, øúóèïöIýó ìàêúý Áàäæýì êúûçûçýõèõûêIý, êúàêIîó, øúóàùûù ãîðý ûõüýó çûùýòûì. ÏøIûì ùûùýó î çàêúîð àðû êúûñôýíàãúýð. Îðè óäàIîðýï.
Êúîð. Àïýó ûõüûãúýõýð àíàõüýó ìûäàIîõýðýð àðûáà? Àõýð ûõüè, ñý ñûêúýíàãúýìý — çýêIýìý ñàíàõü õúóïõú.
Íûð. Î ïøû-ïøûïõúóõ àù ûõüûãúýõýð, ñèøúàó... (Íûáãúó àíýð ìýãúû).
Êúîð. Óìûãú, íàí, óìûãú. Óáûáûí ïëúýêIûíûð àðû çýêIý çýïõûãúýð. Ìàðû, òIýêIó øIýìý áûáûêIý çýçãúýøIýíûøú, çãúýïùûíýæüûùò à Áýäæý ìýõúàäæýð.
Íûð. ÑøIýðýï, ñèøúàó, à êúýïIóàãúýì êúåñIîëIýí. ÁûáûêIý ïøIýíûì, àð òýðýç, áý åëúûòûãúýð. Àó åòIàíè ìàðû, ñý ñýáûáûøúóáà — àù ïàå êúýìûíýó ñèêIàëýõýð êúýçãúýãúóíýíõý ñëúýêIûãúýï. Àðûøú, çýêIý çýëúûòûãúýð áîó êúýøIýãúóàé.
Êúîð. Òèíàáãúî ÷Iûãóì òåòýøIûõüý, àðûí ôàå ìûòýðýçýó òøIýðýð. ßïëú çý íýìûêI áçûóìý.
Íûð. Àðû øúõüàå òý, íûáãúóõýìêIý, àð òèåãúýøIýðý øIûêI. Óÿòý òõüàìûêIè àóùòýó ûIîùòûãúý, àó òý êIýëàáý òèIý ìýõúóáà, ÷úûãûì àôûäýòõüûåçý äãúýøõýíõýó àìàë òèIýï. ×Iûãóì òåòýøIûõüýìè, ìýôý çûòIóù òåøIýìý, íàáãúîð íýìûêI ÷IûïIý òýõüû...
Êúîð. Çýãó, íàí, ìàêúý ãîðýõýð çýõýñýõû.
Íûð. Äæàðû, òûìûóöóçý Áàäæýì çûêúåäãúýøIàãú. Çûãúýáûëú!
Áàäæýð êúýëúàãúî. Íûáãúóõýð ëúýøýó ùòàãúýõ. ÒIóðè õúûåæüûõýðýï. Áàäæýð öIûêIó-öIûêIîó êúÿêIóàøúýó ôåæüý.
Áàäæýð (äàõýó IóùõûïöIûêIûçý). Ìûðû äæû øúóêúûçäýêIóàãúýð, àðà? Øúóïñàîó øúóùûIýìý, ñýIî!
Áàäæýð àïýáëàãúý êúûçýõúóì, Íûáãúó àíýì çûêúûïõúóàòè, óIàãúýì ôýäýó ûòàìý ûëúýøúóçý, Áàäæýì æýõýëúàäýó ôåæüàãú. Áàäæýð, õúóðýð êúûãóðûìûIîó, êúûçýòåóöî. Àó Áàäæýì äýæü çûùûíýñûùòûì, Íûáãúó àíýì êúåãúàçýøú, ûòàìý çýðèëúýøúóùòûãúýð èìûêúîó, åëúýùàîçý, çûçùûáãúýáûëúûí ïëúýêIûùò ëúýíûêúîì òûðåóçàíêIý. Àð îõúóôý, Íûáãúóì ûêúî çûêúåøIýæüû, êIåIý. Áàäæýð àäûêIè ìûäûêIè ìàïëúý, Íûáãúó àíýó óIàãú êúûøIîøIûãúýì ëúåæüý. Òàêúèêúè òåìûøIýó Íûáãúó àíýìðý Áàäæýìðý íàáãúîì ùûçýIîêIýæüûõ.
Áàäæýð (æüû êúûôýìûùýæüýó). Ñûä, òõüàãúýïöI öIûêIó, ïêúî çèãúýáûëúûíýó èãúî èôàãúýìý çýáãúýøIýíýó êúýáãúýçýæüûãú, àðà? ÑûáãúýïöIàãú ìûçãúýãóðýìè! Àó çý, ñýù íàõü òõüàãúýïöI ìýõúóæüà — êúûñIýêIýôýí àð!
Íûáãúóð. Ñûä ìûõúóíà êúûîòøIàãúýð? Èêúóíáà íûáãúîó êúûîêIîäûëIàãúýð! Òàóæû óèêIûæüûìý ñûä ôýIóàãú?
Áàäæýð. Ìûõúóíè êúûñýøúóøIàãúýï, êúûñýøúóøIýíè øúóëúýêIûùòýï. ØúóçýðýIýøIó çàêúîð åêúóáà. Ñýðà àð çèëàæüýð?
Íûáãúóð. Àðà çýêIý çýêIóæüûðýð?
Áàäæýð. Àäý, ñûä ïøIîøIûãú î?
Íûáãúóð. Àðû íýìûIýìý, óçãúýøõýêIûíáà.
Áàäæýð. Ñûäýóùòýó? Ïêúî çàêúî îð-îðýó êúûñýïòûæüûíýóè?
Íûáãúóð. Õüàó, àð óãó êúèìûãúàõü! ÅòIàíý àùêIý øõýêIûãúý óõúóíýó ùûòýï. ÖIûêIóæúûé íûIýï àð.
Áàäæýð. Àðè òýðýçûêIàé. «ÓçãúýøõýêIûí» ïIóàãúà?
Íûáãúóð. À äýäýð àðû.
Áàäæýð. ÃúýøIýãúîíû çýõýñõûðýð! Çý êúàIîëú àäý. Øúûïêúýì òåòýó óåïëúûìý, ïêúî çè àðûõýï, ìûäðý çûôàïIîðýð ñøIýðýï íàõü. Àó ñûçûáãúàïöIýêIý, óèIîô êIóàãúýøú, äæàð çýãúàøIý!
Íûáãúóð. ÏöIû õýëúûùòýï. Ï÷ýäûæüûì æüýó øúîôûì ðûêIîðý ãúîãóì êúåêIóàëI.
Áàäæýð. ÑûêúýêIîí, àó, çýðýñIóàãúýó, îðè çûôýñàêúûæü!
Íûáãúóð. Ñý ñèIóàãúý çãúýöýêIýæüû õàáçý.
Áàäæýð. Òåïëúûí! (Íûáãúó àíýð IîáûáûêIûæüû). Ñûä øúóIóà ìûù êúûóãóïøûñûãúýð? Øõûíûð òûäý êúûõûùò, øúóIóà? Ìîù ûøIýùòûð ïøIýíýó ùûòýï. ÅòIàíè ñýù íàõü òõüàãúýïöIýï íûIà àð? Àù íàõü ìûõúóðýð ñý êúûçòåçãúýêIîíà? ÊúûçòåçãúýêIîíýï!
Çûôýðýçýæüýó êúûäàøúîçý, Áàäæýì îðýä êúåIî.
ÖIûêIóæúûåõýð, øúóáçàäæ!
Àðû ñý ñèêIàñýð!
Ñýðè øúóàäýæü øúóêúûñàäæ,
ÇãúýøIîí íàõü ìûãúàñýð.
Òûçýãúóñýó òûòõúýæüûí,
Øúîôûð çýïýäãúàäæýó,
Ñýðè ôåäý àù õýñõûí,
Çûñûóøúýôýó Áàäæýó.
Áàäæýð (íàáãúîì åïëúû). Äýãúóáà ìûù óùû÷úûåíêIý! Øúàáý, êúàáçý, ÷úûIýòàãú! Ñøúõüý íýìûIýìè èôýíáà?
Íàáãúîì ûøúõüý ðåëúõüýøú, ìý÷úûå.
ßòIîíýðý êúýøIûãúó
Áàäæýð ãúîãóì òåò. Ûíýõýð åIîòû, ûæý ôýìûIûãúûæüýó çýêIýêIû.
Áàäæýð. ÇýêIý äæûðè ìý÷úûå. Ñûäà ñý ñûêúûçôýòýäæûãúýð? Õýòà ñûçãúýäýIóàãúýð, ÷ýò àêúûë íýìûIýìè èI øúóIóà àù? (Êúûçýòåóöîøú, ÷ûæüýó ìàïëúý). Ìûøúýð àðà, ñýIî, ìû êúàêIîðýð? Äæà äýäýð àðû... Àðè ñûäà íýôìûøúûì êúåçûôûæüàãúýð? Çû îíòýãúó ãîðý êúåõüû àù! Ñûä øúóIóà ìû äåëý áãúàêúýì êúûõüûðýð?
Ìûøúýð êúýëúàãúî. Ïõúý÷àèøõî ûòàìý òåëúýó êúýêIî.
Áàäæýð. À Ìûøú, ñûäà ìû êúýïõüûðýð?
Ìûøúýð. Ïëúýãúóðýáà — èçûáçýó ïõúý÷àé!
Áàäæýð. Àð ñûìûëúýãúó õúóíà, ñýëúýãúó. Èëúûð ñøIýðýï íàõü.
Ìûøúýð. Èëúûì î ñûä åïøIýùòûð? Ïëúýãúóðýáà çýðýîíòýãúó äýäýð? ÎøIà åòIàíè êúûçäýñõûðýì è÷ûæüàãúýð?
Áàäæýð (çûIóáçýåæüûçý). Õüàó, øúûó, ñý àù çè ïûñIóõüýðýï. Àó èëúûð çûôýäýð óìûøIýðýìý, òûçýäåïëúûí ñýIîøú àðû, Ìûøú.
Ìûøúýð (îðýä êúåIî):
Øúóàïý êúýêIýó,
Øúóàóæ èòýó
Ñýù íàõü èíýó,
ØúóøIýðýð õýò?
Óìûøúýíûì,
ÓïIýøúýíûì
Ãóð ûùýôýó
Õýëúûð — ôåä.
ÇýðýñëúýêIýó
ØúóêúåñôýêIýó,
ÕüàêIè êúóàêIè,
Ñý ñûøúóõýò!
Àó øúîñýIî:
Óèìûøýíýó
Óìûøúýíûð —
Ùõýíû äýä.
Óåïëúûãúýìè óåìûïëúûãúýìè, øúîóð øúîó. Ìîó ñûáëýãúýêI, Áàäæý.
Áàäæýð ãúîãóì ãóIýçý òåêIû.
Áàäæýð. À Ìûøú, àäý óçôýñàêúûæüûí ïøIýðýáà? ÒIýêIó çûáãúýïñýôûìý ñûä ôýIóàãú!
Ìûøúýð. Û? Ñýðà ïøúûãúýð? Ñý êIóà÷Iýó ñèIýð ñèIýó, ñûä ïàå ñûçôýñàêúûæüûí!
Áàäæýð. ÊIóà÷Iýð — àð äýãúó, Ìûøú, àùêIý êúûáäåñýãúàøòý. Àó êIî÷Iý çàêúîêIý çýêIý çýøIîïõûí ïëúýêIûíà? ÒõüàãúýïöIûãúýð àðûáà çýêIýìý àíàõü øúõüàIýð?
Ìûøúýð. Û? Ñûä ãúýøIýãúîíà ìûù ûIîðýð?.. Ñûäýóùòýó òõüàãúýïöIûãúýð åïõüûëIýùò ìû ïõúý÷àèøõîì?
Áàäæýð. Çûáãúýïñýôûìý, ïõüûðýð íàõü ïñûíêIý êúûïôýõúóùòûøú àðû ñý çûôàñIîðýð.
ÎøIý-äýìûøIýó Ìûøúýì ûïàøúõüý Íûáãúóð êúåóöî. Àð êúîð àðû. Ëúýøýó óIàãúý ôýä, êúûçýðûôýãúý ÷IûïIýì ãóIýçý èêIûæüûíýó ôåæüý. Áàäæýì Íûáãúó àíýð êúûøIýæüûãúýó êúûøIîøIûøú, çè ûìûIîó ùûò. Ìûøúýì ïõúý÷àèð åãúýóöó.
Ìûøúýð (Ióøúàøúýçý). Òýðýç, Áàäæý, çûçãúýïñýôûìè çè ôýIóàãúýï.
Íûáãúóð êúûøòýíýó åIýáýõû. Àó Íûáãúóì çûðèãúýóáûòûðýï. ÒIýêIó ëúýêIóàòý, åòIàíè ëúýIàáý. Àùè çè êúèêIûðýï. Ìûøúýð êúûçûçýòåóöîêIý, àäðýðè ÷Iûãóì òåëúýó ùûëú, êúûçýðýõúûÿãúýì ëúûïûòýó åæüý.
Ìûøúýð (Íûáãúóìè ôýñàêúûçý, Áàäæýì çûêúûôåãúàçýøú, ðåIî). Áàäæý, çè åìûãúàI ïõúý÷àèì. Àð ñýIî øúõüàå, ñû-äýóùòýó àõüûí ìûð? Ñý çàêúîð àðû êIýIýí çûëúýêIûùòûð.
Ìûøúýð, ìàêúýõýð ûãúýIóçý, Íûáãúóì çûäèùýðýì ìàêIî. Áàäæýð àù ëúýïëúý.
Áàäæýð. ÅãúàøIýì êúûïôýóáûòûíýï. Îù ôýä íýìûIýìý, áîó áýðý àù êúûðèùýêIûí. (Ïõúý÷àèì åïëúû. Õúóðýÿáçýó êúåêIóõüýøú, åòIàíè åïëúû). Ñûä åñøIýí ìûù? Êúûçýòåñõûí ñIîíûøú, èãúî ñèôýíýï — àù íýñ ìûäðýì êúûãúýçýæüûíûøú ñèóáûòûùò. Ñõüûí ñIîíûøú, õúóíýï. (ÔýIýòûùòûìý åïëúû). Õüàó, àù ïêIý èIýï. Ìûøúýì åðàãúýó ûõüûðýì ñûôûðèêúóíà ñý? Iýãúî-áëýãúóì ñýù íàõü êIî÷Iýøõî èñýï åIîøú, áîó ðýãóøõî àð. Ñýðû àäý?.. Ñý çýêIýìý ñàíàõü òõüàãúýïöI!
Áàäæýì ïõúý÷àèð åóòIýðýáãúóøú, ùõûçý åãúà÷úý, ãúîãóì òûðåãúýóêIîðýèêIû, ìýêIîäû. Áý òåìûøIýó Ìûøúýì êúåãúýçýæüû.
Ìûøúýð. Ñý ìûäûêIý ñûçûIàáýêIý, åæü àäûêIý ìàêIî, ñý ìûðýóùòýó çûçûñûäçûêIý, åæü ìîäûêIý ñøIóäýêIû...
Ìûøúýì àóæûðý ëúàêúîìý àòåòýó çåóôý, áûòýó çýðýóöóãúýó êúåãúýëúàãúî ûëúýêúóèòIóìý àçûôàãó Íûáãúóð çýðýäýêIûãúýð. Äæàóùòýó êúàïëúýçý, ãó ëúåòý çýõúîêIûíûãúý ãîðýõýð çýðýõúóãúýì.
Ìûøúýð. ÊIî õúóãúý, ñûä Iî ôàåìè, øúîó ïõúý÷àèð íàõüûøIó!.. Àäý òûäý õúóãúà àð?.. Òûäý õúóãúà Áàäæýðè? (ÎøIý-äýìûøIýó Ìûøúýì êúûãóðýIî øúîóð çýðýùûìûIýæüûð. Òýðýçýó êúýóöóæüû, äæûðè çåïëúûõüý). Àäý êúàðûîó ñõýëúûð õüàîëûÿ äæû?!. Õüàó, àù ôýäý õúóí ëúýêIûùòýï. (Ìýêóî) À Áýäæý òõüàãúýïöI, îðûðý ñýðûðý äæûðè òûçýIóêIýí!
ßùýíýðý êúýøIûãúó
Íûáãúóì ûêúî íàáãúîì äýæü ùûò. ÒIýêIó øIý êúýñè áûáûí ûãó õýëúýó òýìàîçý å÷úàæüý, àó çè êúûäýìûõúóãúýó êúåãúýçýæüû. Äæàóùòýó çàóëýðý ûøIûãúýó ìýïøúû, çåãúýïñýôû ûIîçý, îðýä êúåIî.
Ñûäà àíàõüýó ñý ñûçûôàåð?
Ìàðû ìýáûáû áçûóöûô êúîäûåó
Ñý çûõýñ÷ûãúýð: ìûõúóíýó, ëûåó —
Õýëú çèIýòûíýó àùè êúóëàèð.
Ñûäà àíàõüýó ñý ñûçûôàåð?
Æúûó: Îãóð, îãóð!
ÑûêIýóáûò óáãúýãó,
Ñèàìàëè øòý óèçûêúóòàìýó!
Îãóð, îãóð!
ÊúûñêIýãúàI î ïòàìý —
Ñèãóõýëú îóëúýãó, ñïñý óðýêIî...
Íûáãúóì ÿíý êúýêIîæüû.
Íûð. Àäý ñûä, ñèêIàë?
Êúîð. Ìûøúýì Áàäæýð Iýãúî-áëýãúóì ðåçãúýôûíýó çûñýIîì, õúóãúýï. Ïëúýãúóãúýáà çýðýõúóãúýð?
Íûð. Ñëúýãúóãúý ãóù, ñèøúàó. Áàäæýì Ìûøúýìè çûðèãúýóáûòûãúýï, øúîóðè êIýêIèõûí ûëúýêIûãú.
Êúîð. ÍýìûêI ãîðý åïýñûãúýí ôàå.
Íûð. Îðû ñûçùûãóãúûðýð, ñèøúàó. Ñý çûãîðý åñøIýí ñëúýêIûíýó ùûòûãúýìý, áýøIàãúý çåñøIýùòûãúýð.
Êúîð. Ñûä êúûôýòûóãóïøûñûí?..
ßíýðý ûêúîðý çýIóøúàøúýõ. Àù õýòõýçý, Íûáãúóì ûêúî Ióøúýøúýíûð çåïåãúýóøú, êúûõýêóóêIû:
ØIóíêIû êúýõúó —
ØúóIýñýæü!
ÏñûíêIýó ï÷úýõýð
Æúóãúýïûòýæü!
Íûð. Àøúûó, ìû êóóàêIýð ãúýòIûëúûãó. Î àð àôýìûIîïùûìè, ï÷úý çèIýì áýøIàãúý çèãúýïûòýæüûãúýð. Òý çàêúîð àðû êúýçãúýãúóíýí ãîðý çèìûIýó êúýíàãúýð.
Àð àIî ïýòçý, Áàäæýð àïàøúõüý êúåóöî.
Êúîð (ïñûíêIýó, Áàäæýì çýõèìûõûíýó). Î çûãúýáûëú äæû!
Íûáãúóì ÿíý óöû êóàøýì çûêúóåãúýáûëúõüýøú, êúûêúîïëúû. Ûêúî ûòàìý ûëúýøúóçý, óIàãúýì ôýäýó Áàäæýì çûôåóçýíêIû. Àäðýì, êúûôàêIîðýì ïûìûëúýó, êúûêúîïëúûðýì äýæü çåäçû. Äæàóùòýó çýêIý çýáãûðý÷úû. ÒIýêIó çûøIýêIý, Íûáãúó àíýìðý Áàäæýìðý íàáãúîì ùûçýIîêIýæüûõ.
Áàäæýð. Äæûðè ñûæúóãúýïöIàãú, àðà?
Íûáãúóð. Òý óäãúýïöIàãúýìè ñøIýðýï, àó îðû çèãóùûIý çûìûãúýöýêIýæüûãúýð. Ñûãúàøõ ïIóàãúýòè, äýãúîó óäãúýøõàãú. Ñûäà äæûðè óêúûçêIûòëúåæüýðýð?
Áàäæýð. Ñûáãúýøõàãúýìý øIàãúóà! Äæû ñûáãúýùõûíýó ñûôàé!
Íûáãúóð. «Ñûáãúýùõûíýó» ïIóè?
Áàäæýð. Àðû. Ñøõûùòûð äæû ñèõúîè õúóãúýìý, ñûòõúýæüýó ñûä ïàå ñûùûìûIýùòà?
Íûáãúóð. Àðýó îIîìý, óêúûçIóõüýãúàãúýì äæûðè êúàêIî. Çûãîðý àùè êúûôýòûóãóïøûñûí. Àó åòIàíý òàóæû óèêIûæüûùòà?
Áàäæýð. Îëúýãúóà àù ûIîðýð! ØIý çûôàIîðýð øIý! Àäðýð ñý ñèçýõýôûí!
Íûáãúóì òåëúàäýðýì ôýäýó çåøIûøú, Áàäæýð ìýêIîæüû.
Íûð (íàáãúîð êúåïëúûõüý). Ìûðè ÷IûïIý õúóæüûíýï, çýáëýõúóãúýí ôàå. Ñûäýó Iàåó êúûòýñàãú ìû Áàäæýð! Ñûä åïøIýìý õúóí ìûù? ÑøIý-ñûìûøIýðýìè, ÷ûæüýó IóêIûãúýï àð, öIûðàóì õýãúîëúõüàãúýó êúûòëúýïëúý ùûëú.
Êúîð. Íàí, íàí! ÃúýøIýãúîíû õúóãúýð!
Íûð. Àë, óìûêóó, òõüàïøûðý-çûðý êúûîñIóàãú! ×ûæüýó ùûIýï Áàäæýð!
Êúîð. Ùûíàãúî òèIýæüýï, íàí! ÁûáûêIý çýçãúýøIàãúý! Áàäæýð ñý êúûñëúåæüýùò êúûñøIîøIè, ëúýøýó ñûçûêIûðýóì, ñûáûáûãú.
Íûð. Àäý àð êúàïIî õúóùòûáà?!
Êúîð. ÊúýñýIîáà!
Íûìðý ûêúîðý àIýõýð çýðûIûãúõýó, Iàïý çýôàøIûæüûçý, óäæûõýçý êúûçýäàIî:
Îðè îáûáû,
Ñýðè ñýáûá.
Î óèíàñûïûð —
Ñý ñèíàñûï!
Íûð. Àð äýãúóäýä, ñèøúàó, äýãúóäýä! Àó... Íû÷ýïý òûõý÷úûåó, Áàäæýð êúûòýêIóàøúýìý, ñûä òøIýí òëúýêIûùò? Õüàó, ùûíàãúîð äæûðè ùûI, ñèêIàë. ×IûïIýð çýáëýõúóãúýí ôàå. Òèóíý òûôèìûòýó åãúàøIýì òûõýò. Ìàðû äæû Áàäæýð äãúýùõûí ôàå.
Êúîð. ÇýðýõúóðýìêIý, çûêúýóóõúóìýæüûùòìý, óáûáûøúóí çàêúîð èêúóðýï, àðà?.. Áàäæýì ôýäýó óòõüàãúýïöIûí ôàå.
Íûð. ÇýðýòõüàãúýïöI çàêúîð àðýï, áýó ìýõúàäæý àð. Ñûäýóùòýó àù óåíýêúîêúóí?
Êúîð. Òåíýêúîêúóùòûì èçàêúîï, òûòåêIîí ôàå!
Àõýð çýðàIîõýçý íûáãúóõýì çàóõüàçûðûæüû, ÿíàáãúî êúàãúàíý. ÒåøIàãúý ùûìûIýó Áàäæýð êúûêúîêIûæüû.
Áàäæýð. Ñûä ìûù ùûõúóãúýð øúóIî? ÃúýøIýãúîí ãîðý ùûõúóãúýøú, àù óåìûõúûðýõúûøýæü. Êúàáãûíýïàãúà äæû ìûõýìý ÿíàáãúî? Àðûí ôàå... Àó õýò ûøIýðà õúóùòûð... Íû÷ýïý ìûð ñèãúîëúûïIýí. Øúàáý, êúàáçý, ÷úûIýòàãú. ÅòIàíý, êúýêIîæüûíýó àIîìý — ñûõüàçûðûïñ.
Íàáãúîð øúõüàíòý åøIûøú, ìý÷úûå.
ßïëIýíýðý êúýøIûãúó
Ìûøúýìðý Ìûøúý ãóàùýìðý ÿï÷úýIóïý Ióòûõ. Àõýìý àïýìû÷ûæüýó Áàäæýð êóàíäýìý çýðàõýñûð êúýëúàãúî.
Ìûøúýð. Ñý êúûçãóðûìûIîðýð îøIà, ãóàù?
Ìûøúý Ãóàùýð. ÊúàïIîìý ñøIýí, Ìûøú.
Ìûøúýð. ÇýêIýìý ñûçýðàíàõü ëúýøûð îøIý, àðûáà?
Ìûøúý Ãóàùýð. ÑûìûøIý õúóíà, Ìûøú, ñýøIý.
Ìûøúýð. Àäý àùûãúóì êúûñàIó, ñûäýóùòýó õúóãúà ìûð — øúîó õúàðçûíýó çýðýñôàõüýó êúýñõüûùòûãúýð çûãîðýì ñêIýêIèõûíýó? Áàäæýì ñûIóêIàãú. ÅòIàíý áçûóð àðû. Ïõúý÷àèð çãúýóöóãúý... Áçûóð àðû ñIîíûøú — ñøIýðýï. Àðû øúõüàå, î êúàøIý Áàäæýìè àù ðèøIýí ûëúýêIûùòûð.
Ìûøúý Ãóàùýð. À áçûóð êúûñIýêIýôýãúàãúýìý ñý! À áàäæýð êúûñIóêIýãúàãúýìý ñý!..
Ìûøúýð (òàïýêIý óöóêIýó èIàãúýì ôýäýó ìýóöó). Ñý ìûäûêIý ñûçûIàáýêIý, åæü àäûêIý ìàêIî, ñý ìûðýóùòýó çûçûñûäçûêIý, åæü ìîäûêIý ñøIóäýêIû.
Ìûøúý Ãóàùýð. Àäý, Ìûøú, î óçäýIàáýðýì êIîíýó àðà óçûôýÿãúýð?
Äæàóùòýó çýðýóôàãúýó, Ìûøúýì ûøúõüýøûãó Íûáãúóð êúûòåòIûñõüý. Àð Íûáãúó àíýð àðû.
Ìûøúýð (Ióøúàøúýçý). Ãóàùý, ãóàùý, à áçûó äýäýð àðû ìûð. Ìýó òåìûêIûæüûçý, áýùûøõî ãîðý êúàøòýðè êúåó!
Ìûøúý ãóàùýì áýùûð êúåøòýøú, çýðýôýëúýêIýó åî. Íûáãúóð ìýáûáûæüû, Ìûøúýð çýõàôý. Áàäæýð àõýìý ÿïëúûçý, ìýòõúýæüû.
Ìûøúý Ãóàùýð (Ìûøúýì êúåõúóëIàãúýð øIîãúýøIýãúîíýó çûòðèóôàãúýó ùûò). Òåçãúýôàãúýï, Ìûøú, áûáûæüûãúý áçûóð! Î ëúýøýó óçýðåîí ïëúýêIûùòûì ôýäýó ñý ñåîøúóãúýï.
Àð åIîôý àùè ûøúõüýøûãó Íûáãúóð êúûòåòIûñõüý.
Ìûøúý Ãóàùýð (çýðýùûòûì òåòýó ùûòýó). Ìûøú, ìàðäæý õúóæüûí, êúåó ìûù! Õýòìè, ìàðäæý õúóæüûí, áýùûð êúàøúóøòý! Òåñ, ñøúõüýøûãó øúûïêúý òåñ!
Áàäæýð (êóàíäýì êúûõýêIû). Ñýðûìý õúóùòà, Ìûøúý ãóàù?
Ìûøúý Ãóàùýð. Ëúýøýó óêúåîøúóùòìý, ñûäà ìûõúóùò!
Áàäæýì, ùõûìý, ãóøIîçý áýùûð êúåøòý. Àù íýñ Ìûøúý ãóàùýð àù ëúýïëúý, ûãóè äæýíäæýø ãîðý êúåõüý.
Ìûøúý Ãóàùýð. Îðûáà, ñýIî, øúîó ïõúý÷àèð...
Áàäæýð àù äýæüûì åî. Ìûøúý ãóàùýð çýõàôý.
Íûáãúóð. Àé!
Áàäæýð (Íûáãúóì ëúûáàíýçý). Îðè êúûïòåçãúýôàãúà!
Íûáãúóì çûðèìûãúýóáûòýó, ûòàìý ûëúýøúóçý ìýêIîæüû. Áàäæýì ÷ûæüýó ìûêIîó êúåãúýçýæüû.
Áàäæýð. Ñûä àäý, êIóà÷Iýð, êúàðûóð òûäý äæû õúóãúà? Ñýðûáà òåêIóàãúýð?!
Àù äýæüûì Ìûøúýð êúýíýõúýæüûøú, ûøúõüý êúåIýòû.
Ìûøúýð. Õýòà, ñýIî, ìû òàøúõüàãúû èòûð?..
Áàäæýð. À Ìûøú, ìàðû ïñû ÷úûIý òIýêIó êúûøúóôýñõüûùò! (Áàäæýì êIåIýæüû).
Ìûøúýð. Ìîó çý ñûêúýãúýòýäæ ñý!!!
Ìûøúý ãóàùýðè êúýíýõúýæüû.
Ìûøúý Ãóàùýð. À-åé! ÊIóà÷Iý, êIóà÷Iý òIîçý, ñûä ìû çýõýòøIûõüàãúýð?
Ìûøúýð. Ñý î óêúûçýçãúýóàãúýìè, î ñûä êúûîõúóëIàãúýð?
Ìûøúý Ãóàùýð. Àù óêIýóï÷Iýæüûíýó ùûòà? Áàäæýð àðûáà... ÑýøIý ñý, çýêIýìý óàíàõü ëúýøûíûì ïàå, êIóà÷Iý óèIýìý, êúýðàðûð óèùûêIýãúýæüýï.
Ìûøúýð. Àðû øúõüàå òý íýáãûðèòIóìè êúýðàð çýôûòèìûIýíýó à êúýïIóàãúýì êúåêIûáà. Àùûãúóì ñûäýóùòýó òûçýäûùûIýùò. Õüàó, ãóàù, àóùòýó ñûôàåï ñý.
Ìûøúý Ãóàùýð. Ñýðè àðû, Ìûøú.
Ìûøúýð. Àó à Áàäæýì ñý ñûIóêIàãúýåìý!..
ßòôýíýðý êúýøIûãúó
Íûáãúóìý íàáãúî àøIû.
Êúîð. ÊIî, äæàðû — óìûêIó, ñý ñûãúàêIó, ñIîçý, óçýêIîì, ïòàìý åáãúýãúýóçè óêúýêIîæüûãú.
Íûð. Àðû øúõüàå, áûáûêIý çýáãúýøIýãúàêIýó, ñûäýóùòýó à Iîôûð î áãúýöýêIýíýó àðûãúý?
Êúîð. Òåãóïøûñàãúýï íàõü, Áàäæýì òûôýìûIîðûøIýãúàãúýìè çè ôýIîãúàãúýï. ÁûáûêIý çýçãúýøIýãúàõýó ùûòûãúýáà.
Íûð. Àðýï òIîãúàãúýð òý, ÷ýùûì òû÷úûåó Áàäæýð êúûòýêIóêúîìý òIóè òåãóïøûñýãúàãú. ÅòIàíý îáûáûøúóìè ñûìûøIýó, Áàäæýì Ióàãúý äýñøIûãúàãúýáà.
Êúîð. ÄýïøIûãúàãúýìý ãúýøIýãúîíà! Áàäæýì, ñåïëúûìý, èIóàãúýìý àùûù ûãúýöýêIýæüûíýó åãúàøIýì êúûðèãúýêIûãúýï.
Íûð. Àð çûøIîòõüàãúýïöIûøú àóùòýó ìýïñýó, øúõüàå òý àù òûôýäýï íûIà?
Êúîð. Òýðè òûòõüàãúýïöIûáà?
Íûð. ÒûòõüàãúýïöIûìè ñøIýðýï, àó òûIóøýó àIî... Àó Áàäæýì «÷ýò àêúûëè» êúûòåIî.
Êúîð. ÒûIóøûìè òû÷ýò àêúûëûìè ñøIýðýï, àó Áàäæýð çûçùèãúýáûëúûãúàãúý ÷IûïIýì êúûçûêúîêIûì, ñýðûìý, Ìûøúý ãóàùýì ûøúõüý ñûòåêIûæüûíûåøú, à òõüàãúýïöIûì ûøúõüý ñûòåòIûñõüàíûé. Ñåïëúûùòûãúý àù çûçýðèøIûðýì!
Íûð. Àð äýãúîó êúýóãóïøûñûãú, ñèøúàó, àó äæûäýäýì ñûä ïêIý èIýæü àù?
Êúîð. ÏêIý èIýæüýï, àðà? Àùûãúóì ìàðû óåïëúûí ñý à Áàäæýì êúûôýñûóãóïøûñûùòûì. Ióøûãúýð çûôýäýð åçãúýëúýãúóùò!
Êúîì êóîçý êúåIî:
ØIóíêIû êúýõúó —
ØúóIýñýæü!
ÏñûíêIýó ï÷úýõýð
Æúóãúýïûòýæü.
Íûð. Àë, ìýôýùýäæàãúîìè óêóî õúóãúà, ñýIî?
Êúîð. Áàäæýì äæàóùòýó ñûêúåäæýøú àðû, íàí.
Íûð. Ïùûãúóïøàãúà ñòàìý çýðýóçûðýð? Ñûáûáûøúóðýï ñý.
Êúîð. Õüàó, ñùûãúóïøýãúàõýï. Àð Iîôýï. Àó ìûçûãúýãóðýì îðûðý ñýðûðý òûçýäåIýæüûçý òûïñýóí ôàå. (Êúîð ÿíý åIóøúàøúý). ÊúûáãóðûIóàãúà? (ÅòIàíè çýãîðý ðåIî). Äæû êIî, íàí, ñý ìûäûêIý ñûôýãúýçàãú à êúûòàøýðý ìýõúàäæýì.
Íûð. Îðè çûôýñàêúûæü, ñèøúàó, Áàäæýð áëàãúýó êúûçýìãúýêIóàëI.
Íûáãúó àíýð åæüý. Áý òåìûøIýó Áàäæýì çûêúåãúýëúàãúî.
Áàäæýð (îðýäûð êúåIî).
Çûð, òIóð, ùûð —
Ùûðû êóï ìûð,
ÏëIûð, òôûð, õûð —
Ïëúûðûñòûð ëúûð.
Ãóð, øIóð, ïêúûð —
IýøIó äýä ëûð,
Áëûð, èð, áãúóð —
ÑIýêIýêIûãú çûð.
À ñIýêIýêIûãúýó çûôàñIîðýð î ïêúî, ñèäàõ! ÎøIà àð î? Ñûä, óãó ðèõüûðýáà ñèîðýä?
Íûáãúóð. Äæûðè ñûäà óêúûçêIýêIóàãúýð, Áàäæý? Óäãúýøõàãú, óäãúýùõûãú.
Áàäæýð. Ñûäýóùòýó óêúûçäýãóùûIýðà î? Àð äýäýó óçûøIîõúîðøýðà, ñýIî?
Íûáãúóð. Õüàó, ñûòõüàãúýïöIûõýï, ñû÷ýò àêúûë íàõü.
Áàäæýð. Àäý àðûøú àðûáà! Äæàóùòýó Iîçý øIû íàõü, ïêúî çèãúýáûëúûãúýìè, î ïòàìý çýðýóçûðýð ñùûãúóïøàãúýó ùûòýï. ØúóèòIóè ñIý øúóêúèôàãúýó øúóëúûòý äæû, ñûôàåìý øúóèIîô ñøIýíûøú, ñûáãúîäýêIûæüûùò! Àó ñûôàåï... ñûøõýíýó.
Íûáãúóð. Ñûäà àäý óçûôàåð, Áàäæý?
Áàäæýð. Àð õúóíáà àäý! Äæàðû óêúûçýðýçäýãóùûIýí ôàåð. Ñûæúóãúýøõàãú, ñûæúóãúýùõûãú, àð òýðýç. Àõýð çýêIý äýãúó. Àó åòIàíè çûãîðý ùýêIý. Ìîó çûãîðýì çûãîðý ëúû÷úýó, àõýìý ñýðè ñàõýòýó êúýò÷úûõüý õúóìý àðû ñýðêIý òõúàãúîð. Ñý ñûøàêIó, ãó ëúûîòà, êúûçýëúû÷úûõüàíûð ñèêIàñ.
Íûáãúóð. Cý ñûøàêIîï, àó ñýðè ñûìû÷úýìý ìûõúóíýó áýðý êúûõýêIû. Àðûøú, çûôàïIîðýð êúûçãóðýIî.
Áàäæýð. Àäý àùûãúóì äæàðû êúûñôýïøIýùòûð.
Íûáãúóð. Øúîôûì êúàìçýãó òýêúýæú ãîðý èò. ÍåêIî àù.
Áàäæýð. ÍåêIî, íåêIî! Ñûêúûïëúý÷úà äæû?
Íûáãúóð. Õüàó, êúàìçýãó òàêúýì òûíýãúýñ. (Áàäæýì çýõèìûõûíýó). ÅòIàí àð êúûçûïøIýùòûð — óàëúû÷úýùòûìè êúûïëúû÷úýùòõýìè.
Áàäæýð. Çûãîðý êúýîIóà?
Íûáãúóð. ×ûæüýï òûçäýêIîùòûð ñýIî, Áàäæý.
Áàäæýð. Àðûìý, õúóí!
Íûáãúóð ûïý èòýó ìàêIîõ.
ßõýíýðý êúýøIûãúó
Íûáãúóìðý Áàäæýìðý êúàìçýãó òàêúýì íýñûõ. Íûáãúóð àù ïýìû÷ûæüýó ùûò ÷úûã ëúýïñýæúûì òåòIûñõüý.
Íûáãúóð. Ìû ñàìýð ïòõúóíûøú, êúàìçýãó áýøIàãúý àù çûõýìûñûæüûð, ìàøýó ôýïøIûðýì çûùûáãúýáûëúûí ôàå.
Áàäæýð. Êúàíãúýáûëú ôýäý ãîðà òûçýøIýùòûð?
Áàäæýì ìàøý ûòõúóíýó ðåãúàæüý.
Íûáãúóð. Àðû, Áàäæý, äæàù ôýäý õüàçûð.
Áàäæýì çåãúýáûëúû. Íûáãúóì ûøúõüàãúûêIý ïêIýøúý ãúóãúý òIýêIó òûðåòýêúîæüû. Àó Áàäæýì ûêIý êúûçýðýõýùûðýì òåòýó êúåãúàíý.
Áàäæýð. Äýãúîó çûçãúýáûëúûãúà?
Íûáãúóð. ÇýêIý äýãúó. Ìàðû ñýðè äæû çûçãúýáûëúûùò. (×úûã ëúýïñýæúûì ûêúîãúó çåøIû).
×ûæüýêIý Ìûøúýìðý Ìûøúý ãóàùýìðý àìàêúý êúýIó. Àõýð Íûáãúó àíýì «êúåùýõ».
Ìûøúýð. ÎñýIî, äæà áçûó äýäýð àðû ìûð.
Ìûøúý Ãóàùýð. ÒàïýêIý êúûïôýìûóáûòûãúàãúýìè, äæû òIó òýõúóáà. (Êúûãúýëúàãúîçý, êúåIî). Ñý ìûäûêIý ñûêúýêIýó, î àäðàáãúóêIý óçûêIîêIý, êúýòûóáûòûùò.
ÇýðàIóàãúýì òåòýó ìýïñýóõ, øúõüàå àIýêIýêIû. ÁãúóõýìêIý çûçýáëàõúóøú, åòIàíè êúàóáûòûíýó åæüýõ. Àðè êúàäýõúóðýï. Àóùòýó àøIû êúýñ, ñàìýó Áàäæýð çý÷Iýñûì íàõü ïýáëàãúý ìýõúóõ. Áàäæýð êúûçýðýãóìýêIûðýð êúýëúàãúî.
Ìûøúýð (Ióøúàøúýçý). Çý, çý Ìûøúý ãóàù, ñëúýãúóðýð ãúýøIýãúîíû. Ìû ñàìýì êúûõýùûðýð Áàäæýó øúîóð çûõüûãúýì ûêIýáà, ñýIî?
Ìûøúý Ãóàùýð. Àðû!
Ìûøúýõýð Íûáãúó àíýì ûóæû çýðèêIûæüûãúýõýð çåëúýãúóì ûêúî çûäýùûIýì çûùèãúýáûëúûæüûãú. Ìûäðý íýáãûðèòIóð ìàêúý àìûãúýIîó ñàìýì êúåêIóàøúýõ. Áàäæýð, õúóðýð êúûãóðûìûIîó, ñàìýì êúûõýïëúû. Ìûøúýõýð çýðèëúýãúóãúýì òåòýó êIåIý. Õúóðýÿáçýó «øúîôûð» çýòIî êúà÷úûõüý. Ìûøúýõýð ûóæû êúèíàãúýõ çûùûïIîùòûì, Áàäæýð êúûçýòåóöî.
Áàäæýð. Ñýù íàõü òõüàãúýïöI äóíàèì òåìûòûìè, åãúàølè àùêIý áçûó öIûêlóì ñåíýêúîêúóæüûíýï!
Àð åIîôý ìûøúýõýð êúýáëàãúýõ. Áàäæýì êIåòõúóæüû, ìûøúýõýð àù ëúý÷úýõ. Çûçùàãúýáûëúûãúýì íûáãúóõýð êúûêúîêIûæüûõ. ÀIàïýõýð çýðýIûãúûõýó êúûäàøúîõýçý, îðýäûð êúàIî.
ÓöIûêIóíûð ëúýøýó êúèíû,
ÓöIûêIóíûð — áý ïùûIýí.
Àó àêúûëûì óåøIû èíû,
Àðûøú, ùûIýï óçõýäýí.
Æúûó: Àäý àðû, àäý àðû—
Òèçýðàðè õýëú òè÷àð;
Àðû òèIýð òý êúýáàðýó,
Æúûìè êIýìè åøIý àð.
Óèàêúûëû õýáãúýõúîíûð,
ÊúûçýðûêIîï — Iîôû õüûëú,
Àó åòIàíè àíàõü ùõýíûð:
Ióøûð ðåíýó — ÷ýò àêúûë.
Æúûó.
|
|
